Chuyển đổi xanh không chỉ nhằm giảm tác động đến môi trường mà còn có thể giúp tổ chức sử dụng tài nguyên hiệu quả, kiểm soát chi phí và cải thiện năng suất.
Với lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, việc vận dụng tiêu chuẩn môi trường phù hợp có thể hỗ trợ các đơn vị quản lý năng lượng, nước, chất thải và những nguồn lực phục vụ hoạt động thường xuyên.
Chuyển đổi xanh gắn với hiệu quả vận hành
Việc sử dụng tài nguyên hiệu quả, tiết kiệm năng lượng và kiểm soát phát thải có thể giúp doanh nghiệp cải thiện quy trình, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh. Đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ, chi phí môi trường thường gắn với những hoạt động diễn ra hằng ngày: điện cho chiếu sáng và điều hòa, nước phục vụ khách hàng, vật tư tiêu hao, vệ sinh và xử lý chất thải. Nếu không có dữ liệu theo dõi, tổ chức khó xác định nguồn gây lãng phí hoặc đánh giá hiệu quả của các biện pháp cải thiện.
Chuyển đổi xanh vì vậy cần bắt đầu từ việc nhận diện các nguồn sử dụng tài nguyên, xác định mức tiêu thụ hiện tại và lựa chọn mục tiêu phù hợp. Tiêu chuẩn có thể hỗ trợ thiết lập cách quản lý nhất quán, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc áp dụng trong thực tế, không chỉ ở việc xây dựng kế hoạch hoặc công bố cam kết.
Tiêu chuẩn giúp kiểm soát các quá trình
Một tiêu chuẩn được lựa chọn phù hợp có thể giúp tổ chức xác định yêu cầu quản lý, phân công trách nhiệm, theo dõi kết quả và cải tiến hoạt động. Trong quản lý môi trường, ISO 14001 là tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý môi trường, cung cấp khuôn khổ để tổ chức nhận diện các khía cạnh môi trường, kiểm soát nghĩa vụ tuân thủ và cải thiện kết quả hoạt động.
ISO 14001 không quy định một mức giảm phát thải giống nhau cho mọi tổ chức. Thay vào đó, tiêu chuẩn yêu cầu tổ chức xây dựng hệ thống quản lý phù hợp với bối cảnh, tác động môi trường và nghĩa vụ của mình. Vì thế, một cơ sở lưu trú, bảo tàng hay trung tâm thể thao cần xác định các vấn đề môi trường gắn với hoạt động thực tế trước khi lựa chọn biện pháp kiểm soát.
Cách tiếp cận này giúp tránh đầu tư dàn trải. Thay vì triển khai nhiều sáng kiến cùng lúc mà không xác định được hiệu quả, tổ chức có thể ưu tiên những giải pháp vừa giảm tác động môi trường, vừa có khả năng cải thiện hiệu suất vận hành.
Khả năng áp dụng trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch
Đối với cơ sở lưu trú và điểm tham quan, việc theo dõi lượng điện, nước tiêu thụ có thể giúp phát hiện các giai đoạn sử dụng tài nguyên chưa hiệu quả. Dữ liệu cần được xem xét trong mối liên hệ với công suất hoạt động, số lượt khách và điều kiện vận hành để tránh đưa ra kết luận sai lệch.
Tại các công trình thể thao, hệ thống chiếu sáng, điều hòa, thiết bị bơm nước và các khu vực phục vụ vận động viên, khán giả có thể tạo ra mức tiêu thụ tài nguyên đáng kể. Việc xây dựng quy trình vận hành và bảo trì phù hợp giúp đơn vị kiểm soát chi phí, đồng thời duy trì điều kiện sử dụng an toàn và ổn định.
Với bảo tàng, nhà hát và không gian tổ chức sự kiện, yêu cầu tiết kiệm tài nguyên cần được cân nhắc cùng yêu cầu bảo quản hiện vật, duy trì chất lượng không gian và bảo đảm điều kiện phục vụ công chúng. Không phải biện pháp tiết kiệm nào cũng phù hợp nếu làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ chuyên môn. Do đó, việc đánh giá cần dựa trên đặc điểm hoạt động và yêu cầu kỹ thuật của từng cơ sở.
Quản lý chất thải cũng là nội dung cần được quan tâm. Các đơn vị tổ chức sự kiện có thể rà soát lượng vật tư dùng một lần, cách bố trí điểm thu gom và quy trình phân loại chất thải. Tuy nhiên, hiệu quả không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng thùng phân loại được lắp đặt, mà cần xem xét khả năng thực hiện đúng quy trình và kết quả xử lý thực tế.
Đo lường kết quả để tránh “xanh hóa” hình thức
Một trong những rủi ro khi triển khai chuyển đổi xanh là đánh giá thành công dựa trên số hoạt động đã tổ chức hoặc các thông điệp truyền thông. Để chứng minh hiệu quả, tổ chức cần có dữ liệu và phương pháp so sánh phù hợp.
Các chỉ số có thể được lựa chọn tùy mục tiêu, chẳng hạn lượng điện tiêu thụ, lượng nước sử dụng, khối lượng chất thải phát sinh hoặc tỷ lệ vật liệu được thu hồi. Khi so sánh giữa các giai đoạn, cần xem xét sự thay đổi về quy mô hoạt động và những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả.
Dữ liệu cũng cần có nguồn rõ ràng và được cập nhật theo quy trình. Khi tổ chức công bố kết quả môi trường, thông tin phải phản ánh đúng phạm vi đo lường, thời gian và phương pháp sử dụng. Đây là cơ sở để lãnh đạo đánh giá hiệu quả đầu tư, đồng thời giúp hạn chế những tuyên bố xanh không được chứng minh bằng kết quả thực tế.
Triển khai phù hợp với nguồn lực
Không phải tổ chức nào cũng cần đầu tư ngay vào hệ thống quản lý môi trường phức tạp. Đối với các đơn vị có nguồn lực hạn chế, có thể bắt đầu từ một số vấn đề dễ đo lường và có ảnh hưởng đáng kể đến chi phí hoạt động.
Trước hết, đơn vị cần thống kê nguồn tiêu thụ tài nguyên, xác định trách nhiệm theo dõi và thiết lập mức cơ sở để so sánh. Tiếp đó, lựa chọn giải pháp ưu tiên, dự kiến chi phí thực hiện và xác định cách đánh giá kết quả. Sau một thời gian, dữ liệu thu được sẽ giúp quyết định có nên mở rộng giải pháp hoặc điều chỉnh mục tiêu hay không.
Cơ quan quản lý và các tổ chức chuyên môn có thể hỗ trợ bằng cách phổ biến tiêu chuẩn phù hợp, hướng dẫn phương pháp đo lường và chia sẻ kinh nghiệm triển khai. Việc lựa chọn tiêu chuẩn cần dựa trên mục tiêu cụ thể, tránh yêu cầu áp dụng một hệ thống giống nhau cho mọi loại hình tổ chức.
Chuyển đổi xanh chỉ tạo ra giá trị bền vững khi được tích hợp vào hoạt động quản lý thường xuyên. Với ngành văn hóa, thể thao và du lịch, tiêu chuẩn môi trường có thể là công cụ hỗ trợ tiết kiệm nguồn lực và nâng cao hiệu quả vận hành, nhưng cần được áp dụng linh hoạt, dựa trên dữ liệu và không làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ chuyên môn. Điều quan trọng không phải là có bao nhiêu sáng kiến xanh, mà là những cải tiến đó đem lại kết quả gì và có thể duy trì trong dài hạn hay không.
Nguyễn Lan Hương
