Du lịch xanh đang chuyển dần từ thông điệp quảng bá thành yêu cầu cụ thể trong quản lý và cung cấp dịch vụ.
Bộ tiêu chí xanh dành cho cơ sở lưu trú
Ngày 21/8/2026, tại Cung hội nghị quốc tế Ariyana Đà Nẵng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố phối hợp với Phòng Hợp tác, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam tổ chức lễ công bố Bộ tiêu chí Cơ sở lưu trú du lịch xanh Đà Nẵng, với thông điệp “Thực hành xanh – Nâng tầm điểm đến”.
Bộ tiêu chí được UBND thành phố Đà Nẵng phê duyệt tại Quyết định số 3630/QĐ-UBND ngày 14/8/2026. Bộ tiêu chí gồm 219 tiêu chí, được tổ chức thành chín nhóm, bao quát các hoạt động như quản lý môi trường, nhân lực và đào tạo, mua sắm xanh, bảo trì, dọn phòng, giặt là, làm vườn, khu vực bếp và nhà hàng, trải nghiệm du khách, quảng bá văn hóa địa phương và tổ chức sự kiện bền vững.
Điểm đáng chú ý là bộ tiêu chí được xây dựng trên cơ sở rà soát, kế thừa và hợp nhất ba bộ tiêu chí dành cho cơ sở lưu trú trước đó, đồng thời tham chiếu tiêu chuẩn của Hội đồng Du lịch bền vững toàn cầu (GSTC) và điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện phát triển du lịch của thành phố.
Việc hợp nhất giúp hình thành một khuôn khổ đánh giá thống nhất hơn tại địa phương, hạn chế tình trạng các cơ sở phải tiếp cận nhiều bộ tiêu chí khác nhau. Tuy nhiên, hiệu quả của sáng kiến không chỉ nằm ở số lượng tiêu chí được ban hành, mà còn ở khả năng hướng dẫn cơ sở lưu trú thực hiện và chứng minh kết quả cải thiện.
Từ hoạt động xanh đến kết quả có thể đánh giá
Một cơ sở lưu trú có thể triển khai nhiều hoạt động thân thiện với môi trường như hạn chế đồ nhựa dùng một lần, tiết kiệm điện, giảm lượng nước sử dụng hoặc phân loại chất thải. Nhưng nếu không xác định mục tiêu, cách theo dõi và kết quả thực hiện, rất khó đánh giá những hoạt động đó đem lại thay đổi thực chất đến đâu.
Bộ tiêu chí Da Nang Green Stay có thể hỗ trợ cơ sở lưu trú rà soát hoạt động theo từng nhóm vấn đề, từ đó xác định nội dung cần ưu tiên cải thiện. Chẳng hạn, trong quản lý năng lượng, cơ sở có thể theo dõi lượng điện tiêu thụ theo tháng và xem xét trong mối liên hệ với số phòng có khách. Với nước, dữ liệu tiêu thụ cần được phân tích cùng quy mô hoạt động để tránh kết luận thiếu chính xác.
Đối với chất thải, việc bố trí thùng phân loại mới chỉ là bước đầu. Cơ sở cần quan tâm đến việc phân loại có được thực hiện đúng hay không, chất thải được thu gom và chuyển giao như thế nào, đồng thời xác định những nguồn phát sinh có thể giảm thiểu.
Cách tiếp cận này đưa tiêu chí môi trường vào hoạt động quản lý thường xuyên. Thay vì chỉ tổ chức các chiến dịch theo thời điểm, cơ sở lưu trú có thể xây dựng mục tiêu, phân công trách nhiệm và định kỳ xem xét kết quả để điều chỉnh quy trình.
Chất lượng dữ liệu là điều kiện quan trọng
Để đánh giá tính xanh của cơ sở lưu trú, dữ liệu cần được thu thập nhất quán và có khả năng kiểm tra. Nếu mỗi cơ sở sử dụng một cách tính khác nhau, kết quả khó so sánh; nếu chỉ cung cấp thông tin tự công bố mà không có hồ sơ hỗ trợ, mức độ tin cậy cũng bị hạn chế.
Vì vậy, việc triển khai tiêu chí cần đi cùng hướng dẫn về minh chứng, cách ghi nhận dữ liệu và trách nhiệm cập nhật. Những nội dung như hóa đơn điện, nước, hồ sơ quản lý chất thải hoặc quy trình bảo trì có thể được sử dụng phù hợp để theo dõi một số kết quả. Tuy nhiên, loại minh chứng cụ thể cần căn cứ vào yêu cầu của từng tiêu chí, không nên áp dụng một bộ hồ sơ giống nhau cho mọi nội dung.
Cần lưu ý rằng Da Nang Green Stay là bộ tiêu chí do địa phương xây dựng và phê duyệt để định hướng phát triển cơ sở lưu trú xanh. Không nên đồng nhất bộ tiêu chí này với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc mặc nhiên coi việc đáp ứng tiêu chí là bằng chứng về sự phù hợp với mọi quy định môi trường. Các cơ sở vẫn phải tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ pháp lý có liên quan.
Từ cơ sở lưu trú đến hình ảnh điểm đến
Một điểm đến không thể được đánh giá là bền vững chỉ dựa trên một vài khách sạn hoặc khu nghỉ dưỡng thực hiện tốt các hoạt động xanh. Chất lượng môi trường còn chịu ảnh hưởng từ giao thông, quản lý chất thải, bảo vệ cảnh quan, hoạt động của các điểm tham quan và hành vi của du khách.
Tuy nhiên, cơ sở lưu trú là một mắt xích quan trọng bởi đây là nơi du khách sử dụng nhiều dịch vụ và trực tiếp trải nghiệm chất lượng vận hành. Khi các cơ sở cùng cải thiện việc sử dụng tài nguyên, quản lý chất thải và cung cấp thông tin minh bạch, những thay đổi đó có thể hỗ trợ mục tiêu xây dựng hình ảnh du lịch xanh của thành phố.
Đối với Đà Nẵng, bộ tiêu chí cũng tạo cơ hội để gắn hoạt động kinh doanh du lịch với quảng bá văn hóa địa phương và tổ chức trải nghiệm có trách nhiệm. Phát triển xanh không chỉ là giảm tiêu thụ tài nguyên, mà còn cần chú ý đến giá trị văn hóa, cộng đồng và chất lượng trải nghiệm tại điểm đến.
Để đánh giá hiệu quả ở cấp thành phố, cần có dữ liệu tổng hợp và phương pháp theo dõi phù hợp. Số lượng cơ sở tham gia là một chỉ số về mức độ triển khai, nhưng chưa đủ để chứng minh tác động môi trường. Cần tiếp tục xem xét kết quả thực tế, khả năng duy trì thực hành xanh và mức độ cải thiện chất lượng dịch vụ.
Khả năng nhân rộng và những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện
Kinh nghiệm từ Da Nang Green Stay có thể gợi mở cho các địa phương khác trong việc xây dựng tiêu chí phù hợp với đặc điểm điểm đến. Tuy nhiên, không nên sao chép nguyên trạng một bộ tiêu chí mà chưa đánh giá điều kiện thực tế. Khu du lịch biển, điểm đến miền núi và khu vực gắn với di sản có thể đối mặt với những vấn đề môi trường khác nhau, do đó cần xác định ưu tiên phù hợp.
Trong quá trình triển khai, địa phương cần quan tâm đến khả năng tiếp cận của doanh nghiệp vừa và nhỏ, hướng dẫn thực hiện, phương thức đánh giá và cơ chế cập nhật tiêu chí. Nếu yêu cầu quá phức tạp hoặc thiếu hướng dẫn, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi áp dụng; ngược lại, tiêu chí quá chung sẽ khó phân biệt giữa hoạt động hình thức và kết quả thực chất.
Sáng kiến Da Nang Green Stay cho thấy tiêu chuẩn hóa và xây dựng tiêu chí có thể hỗ trợ chuyển mục tiêu du lịch xanh thành những nội dung quản lý cụ thể. Giá trị lâu dài của mô hình sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện nhất quán, đo lường được kết quả và sử dụng dữ liệu để cải tiến. Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với nỗ lực nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ môi trường và xây dựng hình ảnh điểm đến du lịch Việt Nam phát triển bền vững.
Nguyễn Lan Hương
